Rķgsmįl eša Rķgsžula
Sva segia menn i fornum sogum, at einnhverr af įįsum, sa er Heimdallr het, fór feršar sinnar ok framm meš siofarstrondu nockurri, kom at einum husabe ok nefndiz Rigr. Eptir žeirri sogu er kvęši žetta:
1  5	At kvašu ganga gręnar brautir oflgan ok alldinn as kunnigan, ramman ok roskvan Rig stiganda.
2  5  9	Gekk hann meirr at žat mišrar brautar, kom hann at husi, hurš var įį giętti; inn nam at ganga, elldr var a golfi, hion satu žar har at arni, Ai ok Edda alldinfallda.
3  5	Rigr kunni žeim raš at segia, meirr settiz hann mišra fletia, enn a hliš hvaara hion salkynna.
4  5  9	Ža tok Edda okvinn leif, žungan ok žykkan, žrunginn sašum; bar hon meirr at žat mišra skutla, soš var i bolla, setti a bioš, var kalfr sošinn krasa beztr.
5  5	Rigr kunni žeim raš at segia, reis hann upp žašan, rešz at sofna, meirr lagšiz hann mišrar rekkiu, en a hliš hvįra hion salkynna.
6  5	Žar var hann at žat žriar nętr saman, gekk hann meirr at žat mišrar brautar, lišu meirr at žat manušr niu.
7  5	Ioš ól Edda, iosu vatni, .   .   .   .   .   . .   .   .   .   .   . horfi svartan, hetu Žręl.
8  5  9	Hann nam at vaxa ok vel dafna, var žar a hondum hrokkit skinn, kropnir knuar, .   .   .   .   .   . fingr digrir, fśślligt andlit, lotr hryggr, langir hęlar.
9  5	Nam hann meirr at žat magns um kosta, bast at binda, byršar giorva, bar hann heim at žat hris gerstan dag.
10  5	Žar kom at garši gengilbeina, orr var a ilium, armr solbrunninn, nišrbiugt er nef, nefndiz Žir.
11  5	Mišra fletia meirr settiz hon, sat hia henni sonr huśss; reddu ok ryndu, rekkiu gioršu Žręll ok Žir žrungin dęgr.
12  5  9  13	Born ólu žau, biuggu ok unšu, hygg ek at heti Hreimr ok Fiosnir, Klurr ok Kleggi, Kefsir, Fulnir, Drumbr, Digralldi, Drottr ok Hosvir, Lśtr ok Leggialldi; logšu garša, akra toddu, unnu at svinum, geita gięttu, grofu torf.
13  5  9	Dęttr voru žęr Drumba ok Kumba, Ockvinkalfa ok Arinnefia, Ysia ok Ambatt, Eikintiasna, Totrughypia ok Tronubeina; žašan eru komnar žręla ęttir.
14  5	Gekk Rigr at žat rettar braśter, kom hann at hollu, hurš var a skiši; inn nam at ganga, elldr var a golfi, hion satu žar, helldu a syslu.
15  5	Mašr teglši žar meiš til rifiar, var skegg skapat, skor var firir enni, skyrtu žrongva, skokkr var a golfi.
16  5  9	Sat žar kona, sveigši rokk, breiddi fašm, bio til vašar; sveigr var a hofši, smokkr var a bringu, dśkr var a halsi, dvergar a oxlum. Afi ok Amma attu hśs.
17  5	Rigr kunni žeim raš at segia, [meirr settiz hann mišra fletia, enn a hliš hvara hion salkynna].
18	[Ža tok Amma]       *             *       *             *       *             *]
19  5	[Rigr kunni žeim raš at segia], reis fra borši, reš at sofna, meirr lagšiz hann mišrar rekkiu, enn į hliš hvara hion salkynna.
20  5	Žar var hann at žat žriar nętr saman, [gekk hann meirr at žat mišrar brautar,] lišu meirr at žat manušr niu.
21  5	Ioš ol Amma, iosu vatni, kollušu Karl, kona sveip ripti raušan ok riošan, rišušu augu.
22  5	Hann nam at vaxa ok vel dafna, oxn nam at temia, aršr at giorfa, hśs at timbra ok hlošur smiša, karta at giorfa ok keyra plóg.
23  5  9	Heim oku ža hanginluklu, geitakyrtlu, giptu Karli; Snor heitir su, settiz undir ripti, biuggu hion, baśga deilldu, breiddu blęiur ok bu gioršu.
24  5	Born olu žau, biuggu ok undu, het Halr ok Drengr, Haulldr, Žegn ok Smišr, Breišr, Bondi, Bundinskeggi, Bui ok Boddi, Brattskeggr ok Seggr.
25  5	Enn hetu sva ošrum nofnum: Snot, Brušr, Svanni, Svarri, Sprakki, Flioš, Sprund ok Vif, Feima, Ristill; žašan eru komnar karla ęttir.
26  5	Gekk Rigr žašan rettar braśtir, kom hann at sal, sušr horfšu dyrr, var hurš hnigin, hringr var i giętti.
27  5	Gekk hann inn at žat, golf var straaš, satu hion, saz i augu Fašir ok Mošir, fingrum at leika.
28  5	Sat husgumi ok sneri streng, alm of bendi, orfar skepti; enn huskona hugši at ormum, strauk of ripti, sterti ermar.
29  5	Keisti falld, kinga var a bringu, sišar slęšur, serk blafaan; brun biartari, briost liosara, hals hvitari hreinni miollu.
30  5	Rigr kunni žeim raš at segia, meirr settiz hann mišra fletia, enn a hliš hvįra hion salkynna.
31  5	Ža tok Mošir merktan duk, hvitan af horfi, hulši bioš; hon tok at žat hleifa žunna, hvita af hveiti, ok hulši duk.
32  5  9	Framm setti hon skutla fulla, silfri varša . . . . a bioš, fan ok fleski ok fugla steikta; vin var i konnu, varšer kaalkar; drukku ok dęmšu, dagr var a sinnum.
33  5  9	Rigr kunni žeim raš at segia, reis hann at žat, rekkiu gerši; žar var hann at žat žriar nętr saman, gekk hann meirr at žat mišrar brautar, lišu meirr at žat mįįnušr niu.
34  5	Svein ol Mošir, silki vafši, iosu vatni, Iarl letu heita; bleikt var har, biartir vangar, otul voru augu sem yrmlingi.
35  5  9	Upp ox žar Iarl į fletium, lind nam at skelfa, leggia strengi, alm at beygia, orfar skepta, flein at fleygia, frokkur dyia, hestum riša, hundum verpa, sveršum bregša, sund at fremia.
36  5  9	Kom žar or runni Rigr gangandi, Rigr gangandi, runar kendi; sitt gaf heiti, son kvešz eiga; žann baš hann eignaz ošalvollu, ošalvollu, alldnar bygšir.
37  5  9	Reiš hann meirr žašan myrkan viš, helug fioll, unnz at hollu kom; skapt nam at dyia, skelfši lind, hesti hleypti ok hiorfi brį; vig nam at vekia, voll nam at rioša, val nam at fella, va til landa.
38  5	Reš hann einn at žat aatiaan buum; auš nam skipta, ollum veita meišmar ok mosma, mara svangrifia, hringum hreytti, hio sundr baśg.
39  5	Oku ęrir urgar brautir, komu at hollu, žar er Hersir bio; mey atti hann miofingraša, hvita ok horska, hetu Erna.
40  5	Bašu hennar ok heim oku, giptu Iarli, gekk hon und lini; saman biuggu žau ok sier undu, ęttir ioku ok alldrs nutu.
41  5  9	Burr var hinn ellzti, en Barn annat, Ioš ok Ašal, Arfi, Mogr, Nišr ok Nišiungr, namu leika, Sonr ok Sveinn, sund ok tafl, Kundr het einn, Konr var hinn yngzti.
42  5	Upp oxu žar Iarli bornir, hesta tomšu, hlifar bendu, skeyti skofu, skelfšu aska.
43  5	En Konr ungr kunni runar, ęfinrunar ok alldrrunar; meirr kunni hann monnum biarga, eggiar deyfa, ęgi legia.
44  5	Klok nam fugla, kyrra ellda, sęva ok svefia, sorgir lęgia, afl ok eliun aatta manna.
45  5	Hann viš Rig Iarl runar deilldi, brogšum beitti ok betr kunni; ža ošladiz ok ža eiga gat Rigr at heita, rśnar kunna.
46	Reiš Konr ungr kiorr ok skoga, kolfi fleygši, kyrši fugla.
47  5	Ža kvaš žat krįka, sat kvisti ein: «Hvat skaltu, Konr ungr! kyrra fugla? helldr mętti žer hestum riša, [hiorum bregša] ok her fella.
48  5	Įį Danr ok Danpr dyrar haller, ęšra ošal, enn er hafit; žeir kunnu vel kiol at riša, egg at kenna, undir riufa.»
	*	*
	*
	*	*
Anmęrkning til Rķgsmįl
Rķgsmįl optager et Blad i W. Begge Sider ere fuldt ud beskrevne; paa anden Side er der efter Ordene undir riufa ikke Rum til mér, og intet betegner, at Digtet skulde vęre sluttet med disse Ord. Det har sikkerlig vęret fortsat paa det fųlgende Blad, men dette er tabt. V. 48 viser noksom at det er et Brudstykke, vi have for os. — Mér om Rig véd Islęndingen Arngrķmr Jónsson at fortęlle i sit «Supplementum Historię Norvegicę», skrevet Aar 1597.*) Jeg aftrykker det hidhųrende Stykke efter den Arna-Magn. Udg. af Sęm. Edda.
«Rerum Danicarum fragmenta ex veterum Norvegorum commentariis historicis.»
Cap. VI
«Dan primus Rex in Jutia Danorum, cujus filius Dan II. Regem Sęlandię debellavit». «Rigus nomen fuit viro cuidam inter magnates sui temporis non infimo. Is Danpri cujusdam, Domini in Danpsted, filiam duxit uxorem, cui Dana nomen erat, qvi deinde Regis titulo in sua illa provincia acqvisito, filium ex uxore Dana, Dan sive Danum, hęredem reliqvit, cujus Dani, paternam ditionem jam adepti, subditi omnes Dani dicebantur. In Dania igitur situm oportet Danpsted, et ut ex historiarum circumstantiis colligere recte mihi videor in Jutia, som de Norske kalde Reidgotaland.»
Cap. VII
«Dan II. Rex Sęlandię XVI. totius Danię primus.»
«Inter Danum I. et II. qvi in Jutię regno intercesserint, aut qvot qvive etiam interim in Sęlandia regnarint, sciri neqvit. Dan II. Frodonis Regis neptim Olafam in matrimonium accepit; Aleifum regem Sęlandię magna cum laude devicit, atqve eousqve crevit, ut universo regno ab ipsius nomine notato appellatione Danię potiretur. Hic Danus II. cognomen adeptus est hinn Mikillati, qvod si durius interpretere, superbum denotat: sin mollius, magnificum. Bellator fuit eximius, et rem magnifice gerens, pedisseqvum habuit Regis titulum gerentem; Barones etiam duos individuos sibi comites, qvi iter facturo eqvum sternerent, et stapedem ascendentis et descendentis tenerent. Primum seculum ad Dani II. tempora veteres nuncuparunt Brennuaulld vel Bruna-aulld, eoqve ex citatis Regis [jeg formoder: excitatis rogis] funera cremata sunt, illud seculum Haugaulld cum funera jam inhumari coeperunt, et busta fieri, in demortui monumentum et memoriam. Ejus seculi princeps Dan II. Rex Danię, qvi se jussit exanimem armis omnibus investitum, cum eqvo et omni apparatu bellico, busto includi, et viventis instar in solio collocari.»
Vi vide af Arne Magnussųns Udsagn i Catal. cod. pergam., qvos ... possidet Arnas Magnęus (cod. A. M. Nr. 435 a. qv.), S. 63 b, at Arngrim Jonssųn har eiet W, og han har altsaa kjendt Rķgsmįl fra dette Haandskrift. Ikke usandsynligt er det nu, at det Blad af W, hvorpaa Slutningen af Rķgsmįl var skrevet, endnu fandtes, da Arngrim eiede Bogen, og at han derfra har taget noget af det, som han i sit Supplementum meddeler om Rig og Dan. Hertil regner jeg navnlig hans Fortęlling om, at Rig ęgtede en Datter af Kong Danp paa Danpstad og med hende avlede en Sųn (Dan). Til hele det ovenfor meddelte Stykke kan riktignok ikke Rķgsmįl vel vęre Kilden*); men til at paastaa, at alt det heri, som ikke stemmer overens med de os levnede gamle Kilder, skulde vęre opdigtet af Arngrim, er der, saavidt jeg skjųnner, saameget mindre Grund, som Arngrim andensteds meddeler Sagn, der ikke findes i de os levnede Kilder, men som dog af indre Grunde synes at maatte vęre ęgte (saaledes om Sigurd Rings Endeligt, se Munch Norske Folks Hist. I, 1, S. 274, Anm. 2).