Atlamál hin grœnlenzku.
|
1 | 5
Frett hefir a/ld ófo þa,
| er endr vm gorðo seggir samkvndo, sv var nytt festom, oxto einmeli; yggr var þeim siþan oc iþ sama sonom Givca, er váro sannraðnir.
2 | 5
Sca/p oxto scioldvnga
| — scyldoat feigir —, illa rez Atla, atti hann þo hyggio; feldi stoþ stora, striddi ser harþla, af bragdi boþ sendi, at qvemi brat mágar.
3 | 5
Horsc var hvsfreyia,
| hvgði at manviti, lag heyrþi hon orða, hvat þeir a la/n melto; þa var vant vitri, vildi hon þeim hialpa, scyldo vm sæ sigla, en sialf ne komscat.
4 | 5
Rvnar nam at rista,
| rengþi þer Vingi — fars var hann flytandi —, aþr hann fram seldi; foro þa siþan sendimenn Atla vm fiorþ Lima, þar er frocnir bioggo.
5 | 5
Avlverir vrþo
| oc elda kyndo, hvgðo vetr vela, er þeir váro komnir; toko þeir fornir, er þeim friþr sendi, hengðo a svlo, hvgðoþ þat varþa.
6 | 5
Com þa Costbera,
| qven var hon Ha/gna, kona kaps galig, oc qvaddi þa baþa; gla/þ var oc Gla/mvor, er Gvnnarr atti, fellzcaþ saþr sviþri, systi vm þa/rf gesta.
7 | 5
Bvþo þeir heim Ha/gna,
| ef hann þa heldr fori, syn var svipvisi, ef þeir sín geði; het þa Gvnnarr, ef Ha/gni vildi, Ha/gni þvi nitti er hinn vm reddi.
8 |
Baro mioþ merar,
| margs var allz beini, for þar fiolþ horna, vnnz þotti fvlldrvcciþ.
9 | 5 9
Hiv gorþo hvilo
| sem þeim hogst þotti, kend var Costbera, kvnni hon scil rvna; innti orþstafi at eldi liosom, geta varþ hon tvngo i góma baþa, varo sva viltar, at var vant at raþa.
10 | 5
Seing foro siþan
| sina þa/ Ha/gni, dreymþi drotlata, dvlþi þess vetki, sagði horsc hilmi, þegars hon reþ vacna:
11 | 5
«Heiman goriz þv, Ha/gni!
| hygðv at raþom! far er fvllryninn, farþv i sinn annat! reþ ec þer rvnar er reist þin systir, biort hefir þer eigi boþiþ i sinn þetta.
12 | 5 9
Eitt ec mest vndromc,
| mácaþ ec enn hyggia, hvat þa varþ vitri, er scyldi villt rista; þviat sva var auisat, sem vndir veri bani yccarr beggia, ef iþ bralla qvemiþ; vant er stafs vífi, eþa valda aðrir. 13 5
Ha/gni qvað:
| «Allar ’ro illvðgar, ácka ec þess kynni, vilca ec þess leita, nema la/na eigim; ocr mvn gramr gvlli reifa glóþrá/þo, ovmc ec aldregi, þótt ver ogn fregnim.» 14 5
Costbera qvað:
| «Stopalt mvnoþ ganga, ef iþ stvndit þangat; ycr mvn astkynni eigi i sinn þetta. Dreymþi mic, Ha/gni! dyliomc þat eigi, ganga mvn ycr anderis, eþa ella hroþomc.
15 |
Bleio hvgða ec þina
| brenna i eldi, hryti hár logi hús mín i gognom.» 16
Ha/gni qvað:
| «Liggia her lincleþi, þa/ er lítt rekit, þa/ mvno brát brenna, þar er þv bleio sát.» 17 5
Costbera qvað:
| «Biorn hvgða ec her inn kominn, bryti vp stocca, hristi sva hramma, at ver hrodd yrþim; mvnn oss morg hefdi, sva at ver mettim ecci; þar var oc þra/mmvn þeygi sva litil.» 18
Ha/gni qvað:
| «Veþr mvn þar vaxa, verþa ótt snemma, hvitabiorn hvgdir, þar mvn hregg a/stan.» 19 5
Costbera qvað:
| «Avrn hvgða ec her inn flivga at endlongo hvsi, þat mvn oss drivgt deilaz, dreifþi hann oss oll bloþi, hvgða ec af heitom at veri hamr Atla.» 20 5
Ha/gni qvað:
| «Slátrom sysliga, siám þa roþro, opt er þat fyr oxnom, er a/rno dreymir; heill er hvgr Atla, hvatki er þic dreymir.» Lokit þvi leto, liþr hver roþa.
21 | 5
Vocnoþo velborin,
| var þar sams domi, gettiz þess Gla/mvor at veri grand svefna, . . . . . . viþ Gvnnarr at fa tver leiþir. 22 5
Gla/mvor qvað:
| «Ga/rvan hvgda ec þer galga, gengir þv at hanga, eti þic ormar, yrþa ec þic qviqvan, gorþiz ra/c ragna; ráþ þv, hvat þat veri!» 23
Gvnnarr qvað:
| * * * * * 24 5
Gla/mvor qvað:
| «Bloþgan hvgþa ec meki borinn or serc þinom — illt er svefn slican at segia ná/þmanni —, geir hvgða ec standa i gognom þic miþian, emioþo vlfar a endom baþom.» 25
Gvnnarr qvað:
| «Raccar þar renna, raþaz mioc geyia, opt verþr gla/mr hvnda fyr geira fla/gom.» 26 5
Gla/mvor qvað:
| «A hvgða ec her inn renna at endla/ngo hvsi, þyti af þiosti, þeystiz vf becci, bryti fotr ycra broþra her tveggia, gerþit vatn vegia; vera mvn þat fyr necqvi.» 27
Gvnnarr qvað:
| . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28 5
Gla/mvor qvað:
| «Konor hvgdac da/þar coma i nott hingat, verit vart bvnar, vildi þic kiosa, byþi þer bralliga til beckia sinna; ec qveþ aflima orðnar þer dísir.» 29 5
Gvnnarr qvað:
| «Seinat er at segia, sva er nv raþit, forþvmca for þo, allz þo er fara ætlaþ; mart er mioc glicligt, at mvnim scammeir.»
30 | 5 9 13
Lito er lysti,
| letoz þeir fvsir, allir vp risa, a/nnor þa/ la/tto; foro fimm saman, fleiri til varo halfo hvscarlar — hvgat var þvi illa —, Snevarr oc Solarr, synir váro þeir Ha/gna, Orkning þann heto, er þeim enn fylgdi, bliþr var ba/rr scialdar broþir hans qvanar.
31 |
Foro fagrbvnar,
| vnz þa/ fiorþr scilþi; la/tto avalt liosar, letoat heldr segiaz.
32 | 5
Gla/mvor qvaþ at orþi,
| er Gvnnarr atti, melti hon viþ Vinga, sem henne vert þótti: «Veitkaþ ec, hvart verþla/niþ at vilia ossom, glepr er gestz qvama, ef í goriz nacqvad.»
33 | 3
Sór þa Vingi,
| ser reþ hann lítt eira: «eigi hann iotnar, ef hann at yðr lygi, galgi gorvallan, ef hann a griþ hygði!»
34 | 3
Bera qvaþ at orþi
| bliþ i hvg sinom: «Sigli þér seler oc sigr árniþ, fari sem ec fyr melic! fest eigi þvi nita!»
35 | 5
Ha/gni svaraþi,
| hvgði gott nánom: «Hvggizc iþ, horscar! hvegi er þat gorviz; mela þat margir, missir þo storvm, ma/rgom reþr litlo, hve verþr leiddr heiman.»
36 |
Sásc til siþan,
| aþr i svndr hyrfi, þa hygg ec sca/p scipto, scilþoz vegir þeirra.
37 | 5
Róa namo riki,
| rifo kiol halfan, beysto bacfa/llom, brvgdvz heldr reiþir, ha/mlor slitnoþo, hair brotnoþo, gerþvt far festa, aþr þeir fra hyrfi.
38 | 5
Litlo oc lengra
| — loc mvn ec þess segia — bo sa þeir standa, er Bvþli átti; hátt hrikþo grindr, er Ha/gni kniþi.
39 | 3 7
Orþ qvad þa Vingi
| þaz án veri: «Fariþ firr hvsi, — flát er til sokia, brat hefi ec ycr brenda, bragðz scvlvþ ha/ggnir, fagrt baþ ec ycr qvamo, flát var þo vndir — ella heþan bíþit, meþan ec heygg yðr galga.»
40 | 5
Orþ qvad hitt Ha/gni,
| hvgþi lítt vegia, varr at vettvgi, er varþ at reyna: «Hirþa þv oss hroþa, hafþv þat fram sialdan! ef þv eycr orþi, illt mvndo þer lengia.»
41 |
Hrvndo þeir Vinga
| oc i hel drapo, exar at logðo, meþan i a/nd hixti.
42 | 5
Flycþoz þeir Atli
| oc foro i brynior, gengo sva gorvir, at var garðr milli; vrpvz a orþom allir senn reiþir: «Fyrr varom fvllraþa at firra yþr lifi.»
43 | 5
«Á sér þat illa,
| ef ha/fþot aþr raþit, en eroþ obvnir, oc ha/fom einn feldan, lamþan til heliar, liþs var sa yðars.»
44 | 5
Oþir þa vrþo,
| er þat orð heyrþo, forþoþo fingrom oc fengo i sneri, scvto scarpliga oc scioldom hlifdoz.
45 |
Inn com þa annspilli,
| hvat vti drygðo, hatt fyr ha/llo heyrþo þrel segia.
46 | 5
Avtvl var þa Gvðrvn,
| er hon ecka heyrþi, hlaþin halsmeniom, hreytti hon þeim gervollom, sleyngþi sva silfri, at i svndr hrvto ba/gar.
47 | 5
Vt gecc hon siþan,
| ypþit litt hvrþom, fóra felt þeygi oc fagnaþi comnom; hvarf til Niflvnga, sv var hinnzt qveþia, fylgði saþr slico, sagdi hon mvn fleíra:
48 | 5
«Leitaþa ec i lícna
| at letia ycr heiman, scopom viþr manngi, oc scolvþ þo her komnir.» Melti af manviti, ef mvndo settaz; ecki at reþvz, allir ni qvaðo.
49 | 5
Sa þa selborin,
| at þeir sart leko, hvgði a harðreþi oc hra/dzc or scickio; neycþan toc hon meki oc niþia fior varþi, hég varat hialdri, hvars hon hendr festi.
50 | 5
Dóttir lét Givca
| drengi tva hníga, brodvr hio hon Atla, bera varþ þann siþan, scapþi hon sva scoro, sceldi fót vndan.
51 |
Annan reþ hon ha/ggva,
| sva at sa vpp reisat, i helio hon þann hafdi, þeygi henne hendr scvlfo.
52 | 5 9
Þiorco þar gorþo,
| þeirri var viþ brvgðit, þat brá vm allt annat, er vnno born Givca; sva qvaþo Niflvnga, meþan sialfir lifþo, scapa socn sverþom, slitaz af brynior, ha/ggva sva hialma, sem þeim hvgr dygði.
53 | 5 9
Morgin mest vago,
| vnz miþian dag liddi, otto alla oc ondvrþan dag; fyrr var fvllvegit, floþi vollr bloþi, átián aþr fello, efri þeir vrþo Bero tveir sveinar oc broþir hennar.
54 | 5
Ra/scr toc at roþa,
| þott hann reiþr veri: «Illt er vm litaz, yþr er þat kenna; varom þrír tigir, þegnar vigligir, eptir lifom ellifo, or er þar brvnnit.
55 |
Broþr varom fimm,
| er Bvþla mistom; hefir nv Hel halfa, enn ha/ggnir tveir liggia.
56 | 5 9
Megð gat ec micla,
| macak þvi leyna, kona valiga! knaka ec þess niota; hliott attom sialdan, sitz comt i hendr ossar; firþan mic frondom, fæ opt svikinn, sendoþ systvr helio, slics ec mest kennomc.» 57 3 7
Gvðrvn qvað:
| «Getr þv þess, Atli! gerþir sva fyrri: moþvr toct mína oc myrþir til hnossa, svinna systrvngo sveltir þv i helli; hleglict mer þat þiccir, er þv þinn harm tinir, goþvm ec þat þacca, er þer gengz illa.» 58 5
Atli qvað:
| «Eggia ec yþr, iarlar! a/ca harm storan uifs ins uegliga, uilia ec þat lita; kostit sva ceppa, at kleycqvi Gvðrvn! sia ec þat metta, at hon ser ne ynþit.
59 | 5
Takit er Ha/gna
| oc hyldit meþ knífi, sceriþ or hiarta, scoloþ þess gorvir; Gvnnar grimmvþgan a galga festit, bellit þvi bragþi, bioþit til ormom!» 60 5
Ha/gni qvað:
| «Gor, sem til lystir! glaðr mvnc þess biþa, ra/scr mvnc þer reynaz, reynt hefi ec fyrr brattara; hofþvt hnecking, meþan heilir varom, nv erom sva sarir, at þv mátt sialfr valda.»
61 | 5
Beiti þat melti,
| bryti var hann Atla: «Ta/co ver Hialla, enn Ha/gna forþom, ha/gom ver halft yrkiom, hann er scapda/þi, lifira sva lengi, la/scr mvn hann e heitinn.»
62 | 5 9
Hroddr var hvergetir,
| helta in lengr rvmi, kvnni kleckr verþa, kleif i rá hveria; vesall lez vígs þeirra, er scyldi váss gialda, oc sinn dag dapran at deyia fra svínom, allri orcosto, er hann aþr hafþi.
63 | 5 9
Toco þeir brás Bvþla
| oc brvgðo til knífi, opþi illþreli, adr oddz kendi; tóm lez at eiga teþia uel garþa, uinna iþ vergasta, ef hann viþ rétti, feginn lez þo Hialli, at hann fior þegi.
64 | 5
Gettiz þess Ha/gni
| — gerva sva fori — at arna ana/þgom, at vndan gengi: «Fyrir qveþ ec mer minna at fremia leíc þenna; hvi mynim her vilia heyra a þá screcton?»
65 | 5
Þrifo þeir þióþgóðan,
| þa var costr engi reccom racclatom ráð enn lengr dvelia; hlo þa Ha/gni, heyrþo dagmegir, keppa hann sva kvnni, qvol hann vel þolþi.
66 | 5
Ha/rpo toc Gvnnarr,
| hrorþi ilqvistom, sla hann sva kvnni, at snotir gréto, klvcco þeir karlar, er kvnno gorst heýra; rikri raþ sagdi; raptar svndr brvsto.
67 |
Dó þa dyrir,
| dags var heldr snemma, leto þeir a lesti lifa iþrótta.
68 | 5
Stórr þottiz Atli,
| ste hann vm þa baþa, horscri harm sagði oc reþ heldr at bregða: «Morginn er nv, Gvðrvn! mist hefir þv þer hollra; svms ertv sialfscapa, at hafi sva gengit.» 69 5
Gvðrvn qvað:
| «Feginn ertv, Atli! ferr þv víg lýsa, a mvno þer iþrar, ef þv alt reýnir; sv mvn erfþ eptir, ec kann þer segia: illz gengz þer alldri, nema ec oc deyia.» 70 5
Atli qvað:
| «Cann ec slics synia, se ec til raþ annaþ hálfo hógligra — ha/fnom opt góþo —: mani mvn ec þic hvgga, metom agetom, silfri snehvíto, sem þv sialf vilir.» 71 5
Gvðrvn qvað:
| «Ón er þess engi, ec vil þvi níta; sleít ec þa sattir, er váro sacar minni; afkár ec aþr þotta, á mvn nv geþa, hrefþa ec vm hotvetna, meþan Ha/gni lifþi.
72 | 3 7
Alin viþ vp vorvm
| i eino hvsi, lecom leic margan oc i lvndi óxom, geddi ocr Grimilldr gvlli oc halsmeniom; bana mvndo mer broþra bota aldregi, ne vinna þess ecci, at mer vel þicci.
73 | 5
Costom drepr qvenna
| carla ofriki, i kne gengr hnefi, ef qvistir þverra; tre tecr at hniga, ef heyggr tág vndan; nv mattv einn, Atli! ollo her raþa.»
74 | 5
Gnott var grvnnyðgi,
| er gramr þvi trvþi, syn var sveípvísi, ef hann sín geþi; kra/pp var þa Gvdrvn, kvnni vm hvg mela, lett hon ser gerþi, lec hon tveim scioldom.
75 |
Oxti hon a/ldryccior
| at erfa broþr sína, samr lezc oc Atli at sína gorva.
76 | 5
Lokit þvi leto,
| lagat var dryccio, sv var samkvnda viþ svorfon ofmicla; stra/ng var stórhvgvð, striddi hon ett Bvdla, vildi hon ver sínom [vinna] ofrhefndir.
77 | 5
Loccaþi hon litla
| oc † lagði viþ stocci, glvpnoþo grimmir oc greto þeygi, foro i faðm moþvr, fretto, hvat þa scyldi. 78 5
Gvðrvn qvað:
| «Spyrit litt eptir! spilla etla ec báðom, lyst várvmc þess lengi at lyfia ycr elli.» Sveinarnir qváðo: «Blótt, sem vilt, bornom! bannar þat manngi, sca/mm mvn ro reiþi, ef þv reynir gerva.»
79 | 5
Brá þá barnesco
| broþra in cappsvinna, sciptit scapliga, scar hon a háls baþa. Enn fretti Atli, hvert farnir veri sveinar hans leica, er hann sa þa hvergi. 80 5
Gvðrvn qvað:
| «Yfir raþomc ganga Atla til segia, dylia mvnc þic eigi dóttir Grimilldar; glaþa mvn þic minnzt, Atli! ef þv gerva reynir; vacþir va micla, er þv vát broþr mína.
81 | 5
Svaf ec mioc sialdan,
| siþans þeir fello, hét ec þer ha/rþo, hefi ec þic nv mintan; morgin mer sagdir, man ec enn þann gerva, nv er oc aptann, át þv slíct at fretta.
82 | 5
Maga hefir þv þinna
| mist, sem þv sizt scyldir, ha/sa veitz þv þeirra hafða at a/lscalom, drygða ec þer sva dryccio, dreyra blett ec þeirra.
83 | 5
Toc ec þeirra hiorto
| oc a teini steictac, selda ec þer siþan, sagdag at calfs v | ||||||||||||||||||||||||||